اوايل وجود مختلفند . و به حسب حشر و نشر و رجوع به حق جهت نيل به ثمرات اعمال و نتايج افعال ، افراد انسان انواع متباينه‌اند ، چه آن كه نفوس به صور اعمال و نيات متصوّر مىشوند . و از باب تجسم اعمال ، نفوس در مقام ظهور به صور اخروى ، صور ظاهر انسانى را در عالم ماده و دنيا مىگذارند و صور كامن در باطن نفوس آنان ، در آخرت ظاهر مىشود و نفس در مقام بعث و حشر و نشر به صور اعمال متصور و نتيجة آنچه كه در عالم دنيا در سراير وجود مخفى بود ، در آخرت ظهور پيدا مىكند . روى اين ميزان ، حشر و نشر نفوس ، مختلف و متعدد است . و از آن جايى كه استعدادات موجود در ماده مختلف است ، نفوس به حسب نيل به درجات اخروى نيز مختلفند و موطن حشر و مشهد اعمال و افعال آنان تعددپذير است . نهايت وجودى و غايت برخى از نفوس ، فناى فى الحق و بقاى به اوست . و اين مقام نيز داراى مراتب متعدد است كه نيل به اين درجات ، تابع استعدادات نفوس مىباشد [ 1 ] .